Yatırım teşvik danışmanlığında en yaygın yanlış anlama şudur: **iş, belgenin alınmasıyla biter sanılır.** Oysa belge, sürecin başlangıcıdır. Belgenin ömrü boyunca dönemsel bildirimler, süre takibi, revizyonlar ve tamamlama vizesi devam eder; bunların aksaması, alınan desteklerin geri istenmesine kadar gidebilir.
Danışman seçerken sorulması gereken sorular bu gerçekten türer.
Sorulması gereken beş soru
**1. Belge sonrası süreçte ne yapıyorsunuz?**
Cevap net olmalı: dönemsel bildirimler kim tarafından, hangi sıklıkla yapılacak? Belge süresi ve tamamlama vizesi takvimi nasıl izlenecek? Yalnız başvuruya odaklanan bir hizmet, işin yarısıdır.
**2. Hangi destekten ne kadar alacağımı hesapladınız mı?**
Başvurudan önce getiri hesabının çıkarılmış olması gerekir: KDV istisnası, gümrük muafiyeti, vergi indirimi, sigorta primi desteği ve makine/faiz desteğinden hangisinin seçileceği. Bu hesap yoksa, belgenin anlamlı olup olmadığı bilinmiyor demektir.
**3. Makine listesini satın alma listemle karşılaştırdınız mı?**
Makine listesi, belgenin en çok revizyon üreten parçası. Listeye girmeyen makine için destek doğmaz. Danışmanın listeyi sizin satın alma planınızla karşılaştırmış olması gerekir.
**4. Takvimimizi nasıl senkronize edeceğiz?**
Makine siparişi, ithalat ve kredi kullanımı belge tarihine göre konumlandırılmalıdır. Belge tarihinden önce yapılan alımlar destek dışında kalır. Danışman bu senkronizasyonu kurmuyorsa, en büyük kayıp kaynağı açık kalır.
**5. Yeni sistemi (9903 sayılı Karar) nasıl değerlendiriyorsunuz?**
30 Mayıs 2025'te yürürlüğe giren yeni sistem, genel teşviki kaldırdı ve program mantığına geçti. Hâlâ eski sistemin varsayımlarıyla konuşan bir danışman, güncel çerçeveyi takip etmiyor demektir.
Dikkat edilmesi gereken vaatler
Bazı vaatler, sürecin doğasına aykırıdır:
**"Belgeyi kesin alırız."** Başvurunun sonucu, yatırımın mevzuata uygunluğuna bağlıdır. Deneyimli bir danışman uygunluğu önceden değerlendirir ve dürüst bir tahmin verir; garanti veremez.
**"Şu kadar destek alacaksınız" — ön analiz yapmadan.** Destek tutarı yatırım konusuna, yerine, tutarına ve istihdamına bağlıdır. Bu bilgiler alınmadan verilen rakam tahmindir.
**"Süreci biz hallederiz, siz hiç uğraşmayın."** Dönemsel bildirimler firmanın fatura ve ödeme belgelerine dayanır. Danışman süreci yönetir ama veriyi firma üretir. İşbirliği gerektirmediğini söyleyen bir yaklaşım, bildirimlerin eksik yapılacağının habercisidir.
**"Belgeyi alalım, sonrasına bakarız."** Yükümlülük planı olmadan alınan belge risk üretir.
Danışmanın sizden isteyeceği şeyler
Doğru bir süreçte danışman şunları ister:
- Yatırımın teknik tanımı ve kapasite hesabının dayanağı
- Satın alma planı ve tedarikçi proformaları
- Mevcut istihdam bilgisi (tevsi yatırımlarda taban için)
- Finansman planı (kredi kullanılacak mı, ne kadar, hangi vadeyle)
- Yatırım yerine ilişkin tapu/kira/OSB tahsis belgesi
- Varsa önceki teşvik belgelerinin durumu
Son madde sık atlanır: önceki bir belgede açık yükümlülük varsa yeni başvuru etkilenebilir.
Bu bilgileri istemeyen bir danışman, dosyayı eksik kuruyor demektir.
Yerel bilgi neden önemli?
Teşvik mevzuatı ülke genelinde aynıdır; ancak uygulama, yatırımın yapıldığı yere göre farklılaşır:
- İlin bölge grubu destek oranlarını belirler
- OSB içi yatırım koşulları değiştirir
- Sektörel yoğunlaşma, öncelikli konularla kesişmeyi etkiler
Bursa'da yatırım yapan bir firma için, ilçe bazında sanayi dokusunu ve OSB yapısını bilen bir danışmanla çalışmak pratik fark yaratır. Bursa ve çevresindeki hizmet bölgemizi ilçe bazında ayrıntılandırıyoruz.
Sık sorulan sorular
Danışmanlık ücreti nasıl belirlenir?
Yatırımın büyüklüğü, kapsamı ve hizmetin sürekliliği (yalnız başvuru mu, belge ömrü boyunca yönetim mi) belirleyicidir. Getiriyle karşılaştırılabilir olması için ön analizin yapılmış olması gerekir.
Belgeyi kendim alabilir miyim?
Teknik olarak mümkündür. Belirleyici olan, başvuru sonrası yükümlülük takibinin sürdürülebilir olup olmadığıdır. Dönemsel bildirim disiplini kurulamıyorsa risk büyür.
Danışman değiştirebilir miyim?
Değiştirebilirsiniz. Devir sırasında belge dosyasının, dönem bildirim geçmişinin ve E-TUYS yetki durumunun eksiksiz aktarılması önemlidir.
Belge alındıktan sonra danışmanlık gerekli mi?
Belge ömrü boyunca dönemsel bildirimler, süre takibi ve tamamlama vizesi devam eder. Bu takibi iç kaynakla yapabilen firmalar için dışarıdan destek zorunlu değildir; yapamayanlarda risk maliyeti yüksektir.
Süreç yönetimi yaklaşımımızı öğrenmek için hizmetlerimize göz atabilirsiniz.