Makine ve teçhizat listesi, teşvik belgesinin en çok revizyon talebi üreten parçasıdır. Nedeni basit: **listede olmayan makine için destek doğmaz.** KDV istisnası, gümrük muafiyeti ve makine desteği belge kapsamındaki makineler üzerinden işler; listeye girmemiş bir makinenin KDV'si ödenmiş olarak kalır ve geri gelmez.
Bu yüzden liste, başvurunun en dikkatli hazırlanması gereken bölümüdür.
Yerli ve ithal liste ayrı tutulur
Belge ekinde iki ayrı liste bulunur:
- **Yerli makine listesi** — yurt içinden temin edilecek makineler. KDV istisnası burada işler.
- **İthal makine listesi** — yurt dışından ithal edilecek makineler. KDV istisnasına ek olarak gümrük vergisi muafiyeti burada devreye girer.
Bir makinenin hangi listede yer alacağı, tedarik kararına bağlıdır. Tedarik kaynağı sonradan değişirse liste revizyonu gerekir — yerli listede yer alan bir makinenin ithal edilmesi, revizyon yapılmadan mümkün olmaz.
Planlama aşamasında tedarik kaynağı kesinleşmemiş makineler için bu risk göz önünde bulundurulmalıdır.
GTİP kodu neden önemli?
İthal makine listesinde her kalem için GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) kodu belirtilir. Bu kod:
- Gümrükte hangi vergi oranlarının uygulanacağını belirler
- Muafiyetin doğru işlemesini sağlar
- Yanlış girildiğinde gümrükte beklemeye ve ek maliyete yol açar
GTİP kodu, makinenin faturasındaki tanımla uyumlu olmalıdır. Tedarikçiden alınan proforma fatura ile listenin karşılıklı kontrol edilmesi, gümrükte yaşanan sorunların büyük kısmını önler.
Listeye neler yazılır?
Liste yalnız ana makineleri değil, yatırımın işler hâle gelmesi için gereken teçhizatı da kapsar:
- Ana üretim makineleri
- Yardımcı ekipman (kompresör, çiller, jeneratör, forklift gibi)
- Kalıp ve aparatlar
- Laboratuvar ve kalite kontrol cihazları
- Yazılım ve lisanslar (yatırımın parçasıysa)
- Montaj ve devreye alma hizmetleri
Bu kalemlerin bir kısmı sık atlanır. Özellikle yardımcı ekipman "ana makine değil" diye listeye alınmaz ve KDV istisnası kaybedilir.
Miktar ve tutar nasıl yazılmalı?
İki yaygın hata var:
**1. Fazla dar yazmak.** Tam olarak alınacağı düşünülen adet ve tutar yazılır, sonra ihtiyaç değişir ve revizyon gerekir. Liste hazırlanırken makul bir esneklik payı bırakmak, revizyon sayısını azaltır.
**2. Aşırı geniş yazmak.** Alınmayacak makineleri listeye koymak da sorun yaratır: tamamlama vizesi aşamasında gerçekleşmeyen kalemler gerekçelendirilmek zorunda kalır.
Doğru yaklaşım, yatırım planına dayalı gerçekçi bir liste kurmak ve teknik değişiklik ihtimali yüksek kalemlerde biraz pay bırakmaktır.
Sonradan ekleme mümkün mü?
Mümkün, ancak revizyon talebiyle. Süreç zaman alır ve bu süre içinde makine alımı beklemeye girer — çünkü belgeye girmeden yapılan alım destekten yararlanamaz.
Pratik sonuç: makine listesi ne kadar eksiksiz hazırlanırsa, yatırım takvimi o kadar az kesintiye uğrar.
İkinci el ve kullanılmış makine
Kullanılmış makinelerde özel kurallar işler ve yerli/ithal ayrımına göre farklılaşır. İthal kullanılmış makinelerde yaş sınırı ve izin süreçleri gündeme gelebilir.
Bursa'da özellikle tekstil ve metal işleme sektörlerinde kullanılmış makine alımı yaygın olduğundan, bu başlık yatırım planlanırken erkenden netleştirilmelidir.
Bursa'da tipik liste hataları
Sahada en sık gördüğümüz üç hata:
- **Kalıp ve aparatların atlanması.** Otomotiv yan sanayide kalıp maliyeti makine maliyetine yakın olabilir; listede yoksa ciddi bir kayıp doğar.
- **Tesisat kalemlerinin listeye alınmaması.** Kompresör hattı, havalandırma, elektrik panoları gibi kalemler yatırımın parçasıdır.
- **Proforma ile liste arasındaki tanım farkı.** Tedarikçi faturasındaki makine adı ile listedeki tanım örtüşmediğinde gümrükte ve harcama bildiriminde sorun çıkar.
Sık sorulan sorular
Listede olmayan makineyi belge kapsamında alabilir miyim?
Alamazsınız. Destekler belge kapsamındaki makineler için işler. Listeye eklemek için revizyon gerekir ve revizyon tamamlanmadan yapılan alım destekten yararlanamaz.
Yerli listedeki makineyi ithal edebilir miyim?
Liste revizyonu yapılmadan olmaz. Tedarik kaynağı değişikliği liste değişikliği gerektirir.
GTİP kodunu kim belirler?
Makinenin teknik özelliklerine göre belirlenir; tedarikçinin proforma faturasındaki bilgi ve gümrük müşavirinin görüşü birlikte değerlendirilir. Yanlış kod gümrükte gecikme ve ek maliyet üretir.
Yazılım ve lisans listeye girer mi?
Yatırımın işler hâle gelmesi için gerekli olan yazılım ve lisanslar değerlendirmeye alınabilir. Kapsam yatırımın niteliğine bağlıdır.
Makine listenizi gözden geçirmemizi isterseniz iletişime geçin.