Adım adım süreç
Yatırım konusunu ve sektör kodunu belirleyin
Yatırımın hangi üretim faaliyetine karşılık geldiği ve buna karşılık gelen NACE sektör kodu tespit edilir. Bu adım tüm sürecin temelidir: sektör kodu, yatırımın hangi destek sınıfına girdiğini ve asgari tutar koşulunu belirler. Yanlış kod, sonradan revizyon gerektirir ve zaman kaybettirir.
Destek analizini yapın — belge almanın anlamlı olup olmadığını ölçün
Yatırım tutarı, yeri, cinsi ve öngörülen istihdam üzerinden hangi destek unsurlarına hak kazanıldığı ve bunların parasal karşılığı hesaplanır. Bazı yatırımlarda belgenin getirdiği fayda, doğurduğu yükümlülüklerin altında kalır; bu durumda başvurmamak da bir karardır.
E-TUYS kullanıcı yetkilendirmesini tamamlayın
Başvuru E-TUYS (Elektronik Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Bilgi Sistemi) üzerinden yapılır. Şirket adına işlem yapacak kişinin elektronik imza ile yetkilendirilmesi gerekir. Yetkilendirme için taahhütname, imza sirküleri ve kimlik belgeleri Bakanlığa iletilir. Bu adım genellikle sürecin en çok gecikme yaşanan halkasıdır.
Yatırım bilgilerini ve makine listesini hazırlayın
Yatırımın yeri, cinsi, tutarı, finansman yapısı, istihdam öngörüsü ve kapasite bilgileri sisteme girilir. Makine ve teçhizat listesi yerli ve ithal olmak üzere ayrı hazırlanır; her kalemin teknik tanımı, adedi ve tutarı yazılır. Teknik tanımların özenli yazılması, sonraki KDV istisnası uygulamasını doğrudan kolaylaştırır.
Başvuruyu gönderin ve talep edilen ek bilgileri karşılayın
Başvuru elektronik olarak iletilir. Bakanlık inceleme sırasında ek bilgi veya düzeltme talep edebilir; bu taleplerin hızlı karşılanması süreyi belirgin biçimde kısaltır. Uygun bulunan başvurular için belge elektronik olarak düzenlenir.
Belge sonrası yükümlülük takvimini kurun
Belge alındığında süreç bitmez, başlar. Harcama bildirimi dönemleri, süre sonu ve tamamlama vizesi takvimi kurulmalıdır. Bu takvimin takip edilmemesi, alınan desteklerin geri istenmesine kadar giden sonuçlar doğurabilir.
Başvuru öncesinde hazırlanması gereken belgeler
Aşağıdaki liste tipik bir başvuruda istenenleri gösterir. Yatırımın konusuna göre ek belge talep edilebilir — örneğin çevre izni gerektiren yatırımlarda ilgili izin yazıları, tarımsal yatırımlarda kapasite raporları.
- E-TUYS yetkilendirme taahhütnamesi ve imza sirküleri
- Şirket ana sözleşmesinin yayımlandığı Ticaret Sicil Gazetesi
- Yetkilendirilecek kullanıcının kimlik belgesi ve elektronik imzası
- Yatırım yerine ilişkin tapu, kira sözleşmesi veya tahsis belgesi
- Yerli ve ithal makine-teçhizat listeleri (teknik tanımlı)
- Kapasite raporu (mevcut tesis varsa)
- SGK borcu bulunmadığına dair bilgi
- Yatırım konusuna göre gereken izin ve ruhsatlar
En sık yapılan dört hata
Bu hataların üçü başvuru öncesinde, biri başvuru sonrasında yapılır. Hepsi de sonradan telafi edilmesi başvuruyu baştan doğru yapmaktan pahalıdır.
- Yatırıma başladıktan sonra başvurmak — belge tarihinden önceki harcamalar kapsam dışında kalır.
- Sektör kodunu yatırımın gerçek konusuna değil şirketin ana faaliyetine göre seçmek.
- Makine listesini fatura başlıklarıyla yazmak — teknik tanım yoksa KDV istisnası uygulamasında sorun çıkar.
- Belgeyi aldıktan sonra dönemsel bildirimleri ihmal etmek — süre sonunda ispat edilebilir harcama kaydı bulunmaz.
Süre ne kadar?
Başvurunun sonuçlanma süresi dosyanın eksiksizliğine ve yatırımın niteliğine göre değişir. Eksiksiz hazırlanmış, standart bir imalat yatırımı başvurusu genellikle birkaç hafta içinde sonuçlanır. Ek bilgi talebi doğuran ya da özel değerlendirme gerektiren dosyalarda süre uzar.
Süreyi en çok kısaltan şey, başvuru öncesinde E-TUYS yetkilendirmesinin tamamlanmış olmasıdır. Yetkilendirme ile başvuruyu aynı anda yürütmeye çalışmak, pratikte iki işi de geciktirir.
Sıkça sorulan sorular
Yatırım teşvik belgesi başvurusunu kendim yapabilir miyim?
Teknik olarak evet — E-TUYS yetkilendirmesi alan şirket personeli başvuruyu kendisi yapabilir. Pratikte belirleyici olan başvurunun sisteme girilmesi değil, öncesindeki analiz: sektör kodunun ve yatırım cinsinin doğru belirlenmesi, makine listesinin teknik tanımlarla hazırlanması. Bu kararlar yanlış verildiğinde sistem uyarı vermez; sonuç, hak kazandığınız desteklerden yararlanamamak olur.
Yatırım teşvik belgesi ücreti ne kadar?
Belgenin düzenlenmesi için Bakanlığa yapılan başvuruda bir müracaat bedeli ödenir; bu tutar her yıl güncellenir. Danışmanlık ücreti bundan ayrıdır ve yatırımın kapsamına göre belirlenir. Karar verirken bakılması gereken şey ücret değil, belgenin sağlayacağı destek toplamının bu maliyeti ne ölçüde aştığıdır — analiz bunu baştan gösterir.
Başvurum reddedilirse ne olur?
Ret gerekçesi genellikle yatırım konusunun teşvik edilmeyen konular arasında olması, asgari tutar koşulunun karşılanmaması ya da dosyadaki eksikliktir. Eksiklik kaynaklı retlerde dosya tamamlanarak yeniden başvurulur. Konu veya tutar kaynaklı retlerde yatırımın kurgusunun gözden geçirilmesi gerekir; bu nedenle analizin başvuru öncesinde yapılması önemlidir.