Bütün destekler her yatırıma açık değildir
Destek unsurlarının listesi sabittir, ancak bir yatırımın bu listenin tamamına hak kazanması istisnadır. Hangi unsurların devreye girdiği; yatırımın konusu, yeri, cinsi, tutarı ve destek sınıfı (genel, bölgesel, öncelikli, stratejik) tarafından belirlenir.
Bu nedenle "teşvik belgesi alırsam ne kazanırım" sorusunun cevabı yatırımdan yatırıma değişir. Analizde yaptığımız şey bu listeyi sizin yatırımınız için daraltmak ve kalan unsurların parasal karşılığını hesaplamaktır.
KDV istisnası
Belge kapsamındaki makine ve teçhizat alımlarında KDV ödenmez. Yatırım tutarının büyük bölümü makine-teçhizattan oluşan üretim yatırımlarında bu, en somut ve en erken etkisini gösteren destektir — ödeme anında nakit çıkışı azalır, KDV iadesi beklenmez.
Uygulamanın sorunsuz yürümesi makine listesindeki teknik tanımlara bağlıdır. Faturadaki tanım listedeki kalemle örtüşmediğinde istisna tartışmalı hâle gelir.
Gümrük vergisi muafiyeti
İthal edilen makine ve teçhizat için gümrük vergisi ödenmez. İthal makine ağırlıklı yatırımlarda KDV istisnasıyla birlikte toplam etkisi belirgindir.
Bu unsurda kritik nokta, gümrük beyannamelerinin teşvik belgesiyle ilişkilendirilmesidir. İlişkilendirme atlandığında hem muafiyet uygulanamaz hem de sonraki harcama bildirimlerinde ispat zorlaşır.
Vergi indirimi ve yatırıma katkı tutarı
Bölgesel ve öncelikli destek kapsamındaki yatırımlarda, yatırım tutarının belirli bir oranına karşılık gelen tutar kadar kurumlar vergisi indirimli uygulanır. Bu tutara yatırıma katkı tutarı denir.
Bu unsur kârlı ve vergi ödeyen şirketlerde güçlü, henüz kâra geçmemiş yatırımlarda ise gecikmeli etki gösterir. Bu nedenle destek analizinde şirketin vergi pozisyonunu da dikkate alıyoruz — aynı destek, iki şirket için aynı değeri taşımaz.
Sigorta primi işveren payı desteği
Yatırımla sağlanan ilave istihdam için sigorta primi işveren payının belirli bir bölümü, tanımlı bir süre boyunca destek olarak karşılanır. İstihdam yoğun yatırımlarda toplam faydanın önemli bir kısmını oluşturur.
Desteğin süresi ve kapsamı bölgeye ve destek sınıfına göre değişir. Uygulamada dikkat edilmesi gereken şey, ilave istihdamın doğru hesaplanması ve bordro kayıtlarının bu hesapla tutarlı olmasıdır.
Faiz veya kâr payı desteği
Yatırım için kullanılan kredinin faizinin ya da katılım finansında kâr payının bir bölümü, tanımlı koşullarla desteklenir. Ödeme yatırımcıya değil kredi kuruluşuna yapılır.
Bu unsur her destek sınıfında bulunmaz ve genellikle daha az gelişmiş bölgelerdeki yatırımlarla öncelikli yatırım konularında gündeme gelir. Kredili finanse edilen yatırımlarda mutlaka kontrol edilmelidir.
Yatırım yeri tahsisi
Belirli koşulları taşıyan yatırımlar için kamuya ait taşınmazlarda yatırım yeri tahsis edilebilir. Arsa maliyetinin yüksek olduğu yatırımlarda değeri büyüktür, ancak uygulaması diğer unsurlara göre daha koşullu ve daha uzun süreli bir süreçtir.
Sıkça sorulan sorular
Hangi destek unsuru en çok fayda sağlar?
Yatırımın yapısına bağlıdır. Makine-teçhizat ağırlıklı yatırımlarda KDV istisnası ve gümrük vergisi muafiyeti en erken ve en somut faydayı verir. İstihdam yoğun yatırımlarda sigorta primi desteği öne çıkar. Kârlı ve vergi ödeyen şirketlerde vergi indirimi belirleyici olur. Bu nedenle destek analizi, yatırımın ve şirketin birlikte değerlendirilmesini gerektirir.
Desteklerden aynı anda yararlanabilir miyim?
Belge kapsamında hak kazanılan destek unsurlarından birlikte yararlanılır; bunlar birbirinin alternatifi değildir. Ancak her unsurun kendi uygulama koşulu ve zamanlaması vardır: KDV istisnası alım anında, sigorta primi desteği istihdam gerçekleştikçe, vergi indirimi kazanç doğdukça devreye girer.
Destek oranları ne kadar?
Oranlar ve süreler yatırımın bölgesine, destek sınıfına ve başvuru tarihinde yürürlükte olan Cumhurbaşkanı Kararı'na göre belirlenir; bu nedenle sabit bir oran vermek doğru olmaz ve zamanla yanıltıcı hâle gelir. Analizde oranları yürürlükteki karardan okuyup sizin yatırımınız için parasal karşılığını hesaplıyoruz.